توس، میعادگاه عاشقان ادبیات و موسیقی ایران

توس شهری سرسبز و با وقار ، محبوب علاقه مندان به ادبیات فارسی و هنر اصیل ایرانی است.

مقصدی که فقط برای گردش نیست بلکه برای همنشینی با فرهنگ هزاران ساله ایران و ادبیات گرانقدر فارسی است.

توس سرزمینی است که نامش با شاهنامه و فردوسی گره خورده، اما داستانش به هزار سال پیش محدود نمی‌شود.

در توس، کنار آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی، می‌توانید به یاد دو چهره گرانقدر فرهنگ و هنر معاصر ایران هم قدم بردارید؛ محمدرضا شجریان، استاد آواز ایران و مهدی اخوان ثالث، شاعر بزرگ معاصر هم در همین مجموعه آرام گرفته‌اند.

 همین همجواری، سفر به توس را به سفری در دل تاریخ، شعر و موسیقی ایران تبدیل می‌کند؛ از فردوسی و جهان حماسی شاهنامه تا آوای ماندگار شجریان و شعرهای پرتصویر اخوان ثالث.

اگر برای سفر به مشهد برنامه‌ریزی می‌کنید یا دوست دارید در سفر بعدی‌تان مقصدی تاریخی و فرهنگی را تجربه کنید، توس می‌تواند یکی از متفاوت‌ترین بخش‌های سفرتان باشد؛ جایی که می‌توانید در باغ آرامگاه فردوسی قدم بزنید، به یاد صدای شجریان و شعرهای اخوان ثالث باشید و از بناها و نشانه‌های باقی‌مانده از شهر تاریخی توس دیدن کنید.

مسافران توس برای ماندن در این منطقه گردشگری امکان اجاره ویلا و سوئیت در منطقه شاهنامه مشهد را دارند؛ محله‌ای با ویلاهای لوکس و امکانات رفاهی جذاب که سفر به این منطقه را خاطره‌انگیزتر می‌کند.

با جاجیگا در مسیر سفر به توس و زیارت آرامگاه فردوسی و دیگر بزرگان این منطقه همراه باشید.

توس کجاست؟

توس منطقه‌ای تاریخی در استان خراسان رضوی و در نزدیکی مشهد مقدس است. این منطقه که در شمال و شمال غربی مشهد قرار گرفته، یکی از کهن‌ترین نواحی تاریخی ایران به شمار می‌رود و نام آن بیش از هر چیز با حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر بزرگ ایرانی و سراینده شاهنامه، شناخته می‌شود.

بسیاری از گردشگران علاقه مند به ادبیات و هنر ایران زمین برای بازدید از آرامگاه فردوسی به توس می‌روند؛ اما سفر به این منطقه فقط به دیدن آرامگاه شاعر شاهنامه محدود نمی‌شود. آرامگاه استاد شجریان و مهدی اخوان ثالث و البته فضای آرام و دشت‌گونه منطقه، توس را به مقصدی جذاب برای یک سفر نیم‌روزه یا یک‌روزه از مشهد تبدیل کرده است.

آرامگاه فردوسی در فاصله حدود ۲۰ تا ۲۵ کیلومتری شمال غربی مشهد قرار دارد و به همین دلیل دسترسی به آن برای مسافران مشهد بسیار آسان است.

در مسیر گردش در جاهای دیدنی مشهد با مجله جاجیگا همراه شیود.

مسیر رسیدن به توس

برای رسیدن به توس، بهترین نقطه شروع، شهر مشهد است. اگر در مشهد اقامت دارید، می‌توانید با خودرو شخصی یا تاکسی به سمت آرامگاه فردوسی حرکت کنید.

مسیر اصلی دسترسی به توس از جاده‌های شمالی و شمال غربی مشهد می‌گذرد و در مسیر رسیدن به آرامگاه، کم‌کم از فضای شهری فاصله می‌گیرید و وارد چشم‌اندازی بازتر و آرام‌تر می‌شوید.

فاصله مشهد تا مجموعه آرامگاه فردوسی حدود ۲۰ تا ۲۵ کیلومتر است و بسته به نقطه شروع و شرایط ترافیک، معمولاً در مدت کوتاهی می‌توان به این منطقه رسید. در نزدیکی آرامگاه فردوسی، می‌توانید از جاذبه‌هایی مثل شهر تاریخی تابران و بنای هارونیه هم دیدن کنید.

اگر با خودرو شخصی به مشهد سفر کرده‌اید، رفتن به توس فرصت خوبی برای یک گشت‌وگذار چندساعته خارج از فضای شلوغ شهر است.

درباره سفر به نیشابور در مجله جاجیگا بخوانید.

آب و هوای توس

توس مانند مشهد، آب‌وهوایی نسبتاً خشک و نیمه‌خشک دارد. تابستان‌های منطقه معمولاً گرم و خشک و زمستان‌ها سرد است. به همین دلیل اگر قصد دارید مدت زیادی را در فضای باز و هنگام بازدید از جاذبه‌های تاریخی توس بگذرانید، بهتر است شرایط آب‌وهوایی فصل سفر را در نظر بگیرید.

در تابستان، گرمای هوا به‌ویژه در ساعت‌های میانی روز می‌تواند گردش در فضای باز را کمی دشوار کند. در مقابل، صبح و عصر هوا معمولاً برای بازدید مناسب‌تر است.

پاییز و بهار، هوای معتدل‌تری دارند و می‌توان با آرامش بیشتری در باغ آرامگاه فردوسی و محوطه‌های تاریخی اطراف قدم زد. زمستان هم چهره متفاوت و آرام‌تری به توس می‌دهد، اما سرمای هوا ممکن است برای گردش طولانی در فضای باز مناسب همه مسافران نباشد.

درباره ییلاقات مشهد در مجله جاجیگا بخوانید.

فصل سفر به توس

اگر می‌پرسید بهترین فصل سفر به توس چه زمانی است، بهار و اوایل پاییز بهترین انتخاب هستند.

در بهار، طبیعت اطراف مشهد و توس حال‌وهوای تازه‌تری پیدا می‌کند و فضای باغ آرامگاه فردوسی برای قدم زدن و گردش بسیار دلنشین‌تر می‌شود. اگر در روزهای تعطیل نوروز به مشهد سفر می‌کنید، می‌توانید یک روز از برنامه زیارت و گردش در شهر را به بازدید از توس اختصاص دهید.

تابستان برای سفر به توس مناسب است، اما بهتر است بازدید خود را به ساعات خنک‌تر روز، یعنی صبح زود یا عصر، موکول کنید.

سفر پاییزی به توس

پاییز هم فصل جذابی برای سفر به توس است. هوای خنک‌تر و رنگ‌وبوی پاییزی، فضای تاریخی و شاعرانه این منطقه را دلنشین‌تر می‌کند. قدم زدن در باغ آرامگاه فردوسی در یک روز پاییزی، می‌تواند یکی از متفاوت‌ترین تجربه‌های سفر به مشهد باشد.

سالروز تولد محمدرضا شجریان، خسرو آواز ایران در مهرماه هم بهانه خوبی برای سفر پاییزی به توس است.

درباره بازارها و مراکز خرید مشهد در مجله جاجیگا بخوانید.

اقامت در توس

توس به دلیل نزدیکی به مشهد، معمولاً مقصدی برای یک گشت‌وگذار یک‌روزه است و بسیاری از مسافران، اقامت در مشهد را برای سفر به این منطقه انتخاب می‌کنند.

با اجاره ویلا، سوئیت یا اقامتگاه در مشهد، می‌توانید علاوه بر زیارت و گشت‌وگذار در جاذبه‌های شهری، زمانی را هم برای سفر به توس و دیدن آرامگاه فردوسی در نظر بگیرید.

اجاره ویلا و سوئیت در منطقه شاهنامه مشهد هم یک فرصت جذاب برای ماندن در این منطقه است. محله‌ شاهنامه با ویلاهای لوکس و امکانات رفاهی جذاب سفر به این منطقه را خاطره‌انگیزتر می‌کند.

جاهای دیدنی توس

توس مقصدی برای علاقه‌مندان به تاریخ، فرهنگ و ادبیات ایران است. مهم‌ترین جاهای دیدنی توس عبارت‌اند از:

آرامگاه فردوسی

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی مهم‌ترین جاذبه توس است.

یک باغ سرسبز و مصفا که در میانه آن بنای باشکوه و سنگی آرامگاه می‌درخشد.

با ورود به باغ، استخری را می‌بینید که تصویر آرامگاه روی آب آن منعکس شده.

بنای این آرامگاه الهام گرفته از دوره هخامنشی به شکل بناهای پرسپولیس و مقبره کوروش در پاسارگاد بر پایه طرحی از کریم طاهرزاده و توسط هوشنگ سیحون در سال ۱۳۴۷ بازسازی شده است.

آرامگاه فردوسی خود از سه بخش تشکیل می‌شود؛ بخش داخلی آرامگاه با سنگ قبری مرمرین، بخش دوم تالاری از جنس سنگ مرمر و کاشی‌کاری و گچ‌بری‌های خاص و چهار ستون بلند و بخش سوم یک محوطه پلکانی است که روی دیوارهای آن اشعار فردوسی و حجاری‌هایی از داستان‌های شاهنامه به چشم می‌خورد. نقش هایی مانند زال در پناه سیمرغ و نبرد زال با شیر و…

موزه فردوسی

موزه بخشی از مجموعه آرامگاه فردوسی است که آثار سنگی مانند انواع قطعات سفال دوره اسلامی و پیش از اسلام و سکه‌های طلا و نقره دوره اسلامی همچون تنگ ها، پیه سوزها، عطردان ها و… همچنین انواع ظروف سفالی لعاب‌دار و بدون لعاب و ظروف مفرغی و هدایایی مانند انواع تابلوهای نقاشی از چهره فردوسی، از داستان های شاهنامه، انواع فرش و قالیچه در آن نگهداری می‌شود.

کتابخانه فردوسی

 این کتابخانه که فرش نفیسی در کف آن دیده می شود ۹هزار  جلد کتاب دارد.

کتابخانه در ضلع شرقی آرامگاه واقع شده.

پارک مینیاتوری مشهد کجاست؟ در مجله جاجیگا بخوانید.

آرامگاه مهدی اخوان ثالث

در محوطه آرامگاه فردوسی، هنرمند دیگری نیز در خاک آرمیده است. همچنین تندیسی از نیم تنه وی در کنار آن نصب شده است.

آرامگاه محمدرضا شجریان

محمدرضا شجریان، استاد بزرگ آواز ایران که صدایش با موسیقی سنتی و خاطره چند نسل گره خورده، در کنار فردوسی و در همین مجموعه آرام گرفته است.

برای بسیاری از دوستداران موسیقی ایرانی، حضور بر مزار شجریان می‌تواند یکی از انگیزه‌های سفر به توس باشد؛ سفری که این بار از شنیدن صدای یک هنرمند، به ایستادن در کنار آرامگاه او می‌رسد.

درباره بهترین رستوران های مشهد در مجله جاجیگا بخوانید.

آرامگاه نادرشاه افشار

در ضلع شمالی چهار راه شهدا مشهد و به فاصله‌ی ۸۰۰ متری از حرم امام رضا، آرامگاهی با معماری خاص توجه‌تان را جلب می‌کند.

با ورود به این آرامگاه مقبره‌ای می‌بینید مانند چادر عشایر که طراح آن یعنی هوشنگ سیحون با الهام از زندگی نادرشاه و همیشه در جنگ و سفر بودنش آن را به این شکل طراحی کرده است.

همچنین شکل ستون های آن از کلاه سربازان قزلباش الهام گرفته شده است.

نمی‌شود از زیبایی مجسمه برنزی نادرشاه سوار بر اسب و سربازانی که در تعقیب او هستند هم حرفی نزد.

نادرشاه افشار قبل از مرگش دستور ساخت سنگ قبری با سنگ‌های مراغه را داده بود و در سال ۱۱۴۵ در روبه‌روی حرم امام رضا این مقبره ساخته شد. اما آرامگا امروزی طی ۶ سال و در سال ۱۲۴۲ ساخته شده است.

همه روزه از ساعت ۹ صبح تا ۱۷ بعد از ظهر می‌توانید از این آرامگاه تاریخی بازدید کنید.

سوغات مشهد چیست؟ در مجله جاجیگا بخوانید.

بنای تاریخی هارونیه

یکی دیگر از معروف‌ترین جاهای دیدنی توس، هارونیه است؛ بنایی تاریخی و باشکوه که در نزدیکی آرامگاه فردوسی قرار دارد.

هارونیه با معماری متفاوت و فضای مرموزش، یکی از جذاب‌ترین بناهای تاریخی اطراف توس است.

سخن آخر

توس سرزمینی است که بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی ایران را در خود نگه داشته است.

سفر به توس، فرصتی برای فاصله گرفتن از شلوغی مشهد و قدم گذاشتن در فضایی آرام‌تر است؛ جایی که نام فردوسی، داستان‌های شاهنامه، اشعار اخوان ثالث و آواز شجریان را در دل خود دارد.

اگر در سفر به مشهد به دنبال تجربه‌ای متفاوت هستید، چند ساعت از برنامه‌تان را به توس اختصاص دهید. شاید در مقابل آرامگاه فردوسی، وقتی نام او و شاهنامه را به یاد می‌آورید، سفر برایتان معنای دیگری پیدا کند.