روستای اصفهک طبس، از زلزله تا شهرت جهانی

روستای اصفهک طبس در گوشه‌ای از خراسان جنوبی، جایی میان سکوت کویر و نخلستان‌هایی با سرسبزی‌غافلگیرکننده، آرام گرفته است.

قصه‌ی روستای اصفهک را باید شنید و ردپای زمان را در کوچه‌ها و دیوارهای خشتی‌اش دنبال کرد؛ قصه‌ی روستایی که با اراده مردم محلی از دل ویرانی جانی دوباره گرفت و به یکی از مقاصد شاخص روستایی ایران تبدیل شد.

زلزله سال ۱۳۵۷ طبس، یکی از تلخ‌ترین فصل‌های تاریخ اصفهک را رقم زد و بعد از آن بخش زیادی از بافت قدیمی اصفهک تخریب شد، تا این که روستای جدیدی در کنار بافت قدیمی ساخته شد و با گذشت زمان، مرمت و احیای بافت تاریخی روستا نیز آغاز شد.

روستای اصفهک با معماری خشتی و تلاش جمعی برای احیای این میراث تاریخی و ارزشمند، توانست در سال 2024 در فهرست «بهترین روستاهای گردشگری جهان» جایگاهی پیدا کند و به عنوان یک مقصد گردشگری محبوب شناخته شود.

در ادامه این نوشتار با این روستای تاریخی و خاص بیشتر آشنا خواهیم شد.

فهرست مطالب

• روستای اصفهک کجاست؟

• مسیر دسترسی به روستای اصفهک

• بهترین زمان سفر به اصفهک چه فصلی است؟

• اصفهک در فهرست بهترین روستاهای گردشگری جهان

• معماری روستای اصفهک

• اقامت در اصفهک طبس

• جاهای دیدنی اصفهک و اطراف آن

• سوغات و خوراکی‌های محلی اصفهک و طبس

• سخن آخر

روستای اصفهک کجاست؟

روستای اصفهک در استان خراسان جنوبی و شهرستان طبس قرار دارد.

یکی از ویژگی‌های جالب روستای اصفهک، تضاد میان محیط خشک پیرامون و فضای زنده روستاست.

درحالی‌که بخش بزرگی از چشم‌انداز منطقه را زمین‌های کم‌آب و کویری تشکیل می‌دهد، وجود نخل‌ها و باغ‌های محلی حسابی غافلگیرکننده است.

فاصله روستای اصفهک تا شهر طبس حدود 38 کیلومتر است.

مسیر دسترسی به روستای اصفهک

برای رسیدن به اصفهک، ابتدا باید خود را به شهر طبس در استان خراسان جنوبی برسانید.

پس از رسیدن به طبس، در مسیر جاده طبس به دیهوک حرکت کنید. با طی حدود ۳۵ تا ۳۸ کیلومتر در این مسیر، به محدوده روستای اصفهک خواهید رسید.

پس از ورود به روستای اصفهک و عبور از بخش جدیدتر، وارد بافت تاریخی و جذاب آن خواهید شد.

بهترین زمان سفر به اصفهک چه فصلی است؟

با توجه به اقلیم گرم و خشک منطقه طبس، باید انتظار تابستان‌های بسیار گرمی را از آن داشته باشیم که گشت‌وگذار طولانی در فضای باز را دشوار می‌کند.

در مقابل، پاییز را می‌توان یکی از بهترین زمان‌ها برای سفر به اصفهک دانست. با کاهش گرمای تابستان، شرایط آب و هوا برای قدم‌زدن در کوچه‌های قدیمی و تماشای معماری خشتی روستا کاملا مناسب است.

زمستان و ماه‌های اول بهار هم با داشتن روزهای آفتابی و خنک‌تر می‌توانند زمان مناسبی برای سفر به اصفهک باشند. البته حواستان باشد که شب‌های کویر سرد است و باید لباس گرم همراه داشته باشید.

به طور کلی می‌توان پاییز تا اوایل بهار را بهترین زمان سفر به روستای اصفهک از نظر آب و هوا دانست.

درباره بهترین شهرها برای سفر در زمستان در مجله جاجیگا بخوانید.

اصفهک در فهرست بهترین روستاهای گردشگری جهان

یکی از مهم‌ترین اتفاقات روستای اصفهک، انتخاب آن در سال ۲۰۲۴ به‌عنوان یکی از بهترین روستاهای گردشگری جهان از سوی سازمان جهانی گردشگری ملل متحد بود.

این برنامه با هدف معرفی روستاهایی برگزار می‌شود که در حفظ میراث فرهنگی و طبیعی، توسعه گردشگری مسئولانه، تقویت اقتصاد محلی و نگهداری از هویت روستایی عملکرد قابل‌توجهی دارند.

روستای اصفهک هم بعد از زلزله سال 57 و متروکه شدن آن، توسط اهالی روستا ترمیم و بازسازی شد تا معماری خشتی و سنتی آن حفظ شود.

همچنین مردم اصفهک با بازسازی خانه‌های اجدادی و ایجاد اقامتگاه‌های بومگردی سعی دارند ظرفیت گردشگری این روستا را گسترش دهند و مردم را به تماشای این روستای جذاب دعوت کنند.

معماری روستای اصفهک

یکی از نخستین چیزهایی که در اصفهک توجهتان را جلب می‌کند، هماهنگی خانه‌ها با طبیعت منطقه است.

در معماری سنتی روستا از خشت، گل و دیگر مصالح بومی همچون دیوارهای ضخیم، فضاهای نیمه‌باز، گذرگاه‌های باریک و ساباط‌ها استفاده شده که با شرایط اقلیمی این منطقه کاملا سازگار است.

در واقع، معماری اصفهک را باید نمونه‌ای از دانش نسل‌های گذشته دانست که بدون فناوری‌های پیچیده امروزی و با شناخت دقیق محیط پیرامون خود به دست آورده بودند.

درباره جاهای دیدنی طبس در مجله جاجیگا بخوانید.

اقامت در اصفهک طبس

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های سفر به اصفهک، اقامت در خانه‌های سنتی و بافت تاریخی منطقه است.

در اینجا خبری از هتل‌های بزرگ شهری و سوئیت‌های لوکس نیست.

در عوض اجاره خانه روستایی و سوئیت در طبس با حیاط‌های سنتی، دیوارهای خشتی و فضاهای صمیمی خود، فرصت آشنایی با زندگی روستایی این منطقه و معاشرت با مردم محلی را برایتان فراهم می‌کنند.

جاهای دیدنی اصفهک و اطراف آن

سفر به اصفهک فقط به تماشای خانه‌های خشتی محدود نمی‌شود. در داخل روستا و محدوده اطراف طبس، جاذبه‌های تاریخی و طبیعی متنوعی وجود دارند که می‌توانند برنامه سفرتان را کامل‌تر کنند.

حمام تاریخی اصفهک

حمام تاریخی اصفهک یکی از مهم‌ترین یادگارهای معماری عمومی روستاست که بعد از زلزله اصفهک بازسازی شد.

در معماری حمام خزینه ای اصفهک مانند دیکر حمام‌های قدیمی یک سکو برای نشستن، سربینه، درهای کوتاه و حوضی در وسط طراحی شده است.

مرمت این بنا با مشارکت اهالی انجام شده و از ارزشمندترین نمونه‌های حفظ معماری تاریخی روستا به شمار می‌رود.

 مسجد تاریخی روستا

مسجد قدیمی اصفهک یکی دیگر از بناهای ارزشمند بافت تاریخی است.

قدمت این مسجد به دوره قاجاریه می‌رسد و در اوایل قرن سیزدهم هجری قمری توسط میرحسن‌خان شیبانی، حاکم وقت طبس ساخته شده است.

رصدخانه و آسمان شب اصفهک

اگر به نجوم علاقه دارید، شب‌مانی در اصفهک می‌تواند یکی از قشنگ‌ترین بخش‌های سفرتان را رقم بزند.

آسمان تاریک کویر و میزان کمتر نورهای مزاحم در مقایسه با شهرهای بزرگ، شرایط مناسبی برای تماشای درخشش ستاره‌ها فراهم می‌کند.

درباره بهترین کویرهای ایران در مجله جاجیگا بخوانید.

 آبشار تفتو

در فاصله‌ 5 کیلومتری از اصفهک، آبشار تفتو شما را به تماشای تصویری متفاوت از طبیعت این منطقه دعوت می‌کند.

این آبشار با دیواره‌های طبیعی، مسیرهای دره‌ای و جریان آب، تضاد زیبایی با محیط خشک اطراف ایجاد می‌کند.

 چشمه‌های آبگرم مرتضی علی

چشمه‌های آبگرم مرتضی علی از مشهورترین جاذبه‌های طبیعی شهرستان طبس هستند و در محدوده روستای خرو قرار دارند.

این چشمه میان دره‌ای با دیوارهای بلند جا گرفته که برای رسیدن به آن باید در یک مسیر زیبا با چشمه‌های متعدد کوچک و بزرگ پیاده‌روی کنید.

چیزی که در چشمه مرتضی علی بیش از همه باعث شگفتی شما خواهد شد، وجود دو چشمه آب سرد و گرم در کنار یکدیگر است به طوری که ممکن است در برخی مواقع دو بخش مختلف رودخانه، اختلاف دمایی تا ده درجه هم داشته باشند.

درباره سفر به طبس در مجله جاجیگا بخوانید.

دره کال جنی طبس

دره مشهور و اسرار آمیز کال جنی یک از جاهای دیدنی طبس و در نزدیکی اصفهک است که هزاران روایت ترسناک از رفت و آمد جن‌ها و ارواح را در دل خود جا داده.

دره کال جنی طبس یکی از ترسناک‌ترین مناطق ایران و منظره طبیعی شگفت انگیزی است که در اثر فرسایش صخره‌ها با آب و باد و رسوبات آبرفتی طی هزاران سال شکل گرفته و در میان کویر داغ فضای سرسبز و خنک ایجاد شده.

این دره جاده طبس-بشرویه، دوراهی استخرِ شاعر، روستای فشاه قرار گرفته و قدمت دخمه‌ها و تونل‌های متعدد در دیواره‌های دره به دوران زرتشتیان و ساسانیان باز می‌گردد.

سوغات و خوراکی‌های محلی اصفهک و طبس

یکی از لذت‌های سفر به روستاهای ایران، آشنایی با طعم‌ها و محصولات بومی  و پرکردن چمدان با سوغات خوشمزه آن‌هاست.

از سوغات معروف اصفهک و طبس باید به خرما، مرکبات باغی، سبزی‌های محلی و انواع صنایع دستی تولید شده توسط هنرمندان محلی اشاره کرد.

سخن آخر

در سفر به روستای اصفهک طبس می‌توانید صبح را با بازدید از خانه‌های تاریخی آغاز کنید، ظهر را به استراحت در فضای سنتی بومگردی اختصاص دهید و شب، زیر آسمانی پرستاره، از سکوت کویر لذت ببرید.

اینجا خانه‌های خشتی فقط یادگار معماری گذشته نیستند؛ هر دیوار و هر بنای مرمت‌شده بخشی از داستان مردمی را روایت می‌کند که به ریشه‌های خود وفادار ماندند و پس از تجربه زلزله تلخ، دوباره به این روستا جان بخشیدند.

قرار گرفتن اصفهک در فهرست بهترین روستاهای گردشگری جهان، فرصتی ارزشمند برای معرفی این میراث به گردشگران ایرانی و خارجی است.